- Naib Presiden AS Vance batal perjalanan ke Geneva
- Vance memberi amaran kepada Israel selepas serangan di Lebanon
- Khamenei menandakan rundingan keamanan tidak akan mudah
WASHINGTON, 19 Jun — Naib Presiden AS JD Vance membatalkan perjalanan yang dirancang untuk bertemu perunding Iran di Switzerland hari ini untuk memulakan rundingan kompleks mengenai pelaksanaan perjanjian 14 perkara yang dicapai antara Tehran dan Washington bagi menamatkan peperangan mereka, menurut kenyataan jurucakap White House.
Pegawai AS menyatakan minggu ini bahawa mereka akan mengadakan majlis menandatangani perjanjian AS-Iran secara rasmi di Geneva, tetapi kementerian luar Iran meragui perkara itu, mengatakan ia tidak perlu selepas presiden kedua-dua negara menandatangani perjanjian tersebut pada hari Rabu.
Iran telah menyatakan kesediaannya untuk memulakan rundingan teknikal selepas kedua-dua pihak yang bertelagah melanjutkan gencatan senjata yang rapuh selama sekurang-kurangnya 60 hari dengan perjanjian tersebut. Namun, agensi berita semi-rasmi Tasnim melaporkan lebih awal semalam, sebelum pengumuman Vance, bahawa perunding Iran memerlukan tanda pelaksanaan perjanjian sementara daripada AS sebelum pusingan rundingan keamanan seterusnya dapat dimulakan, dan tiada pengesahan bahawa delegasi mereka akan ke Geneva. Vance dan delegasi AS telah bersedia untuk berlepas sebaik sahaja pelan untuk rundingan dimuktamadkan, menurut kenyataan jurucakap White House pada malam Khamis. “Tetapi logistik perundingan ini tidak pernah mudah atau boleh diramal,” kata kenyataan itu. Tidak ada respons segera daripada kerajaan Iran.
Perbalahan diplomatik mengenai majlis yang dirancang dan sesi bergambar menambah ketidakpastian mengenai sama ada gencatan senjata yang berkekalan dapat dicapai dalam peperangan serantau yang telah meragut sekurang-kurangnya 7,000 nyawa, membangkitkan harga tenaga dan menggoncang pasaran global.
Israel terus berjuang
Israel, yang tidak termasuk dalam rundingan keamanan dan telah menjauhkan diri daripada perjanjian AS-Iran, meneruskan serangannya terhadap kumpulan militan Hezbollah yang bersekutu dengan Iran di Lebanon, menimbulkan persoalan tentang sama ada perjanjian tersebut akan bertahan. Di Washington, beberapa sekutu Republikan Presiden AS Donald Trump dalam Kongres mempertikaikan sama ada beliau telah mengorbankan terlalu banyak untuk mengakhiri konflik, yang tidak popular di kalangan kebanyakan rakyat Amerika. Trump sebelum ini menulis bahawa beliau hanya akan mengakhiri peperangan dengan “PENGAKUAN TANPA SYARAT” Iran, tetapi memorandum yang beliau tandatangani dengan Iran sebaliknya memberikan kelegaan daripada sekatan ekonomi, membekukan aset bernilai puluhan bilion dolar dan serta-merta memberikan pengecualian kepada AS untuk Iran mengeksport minyaknya. Pemimpin Tertinggi Iran Ayatollah Mojtaba Khamenei menyatakan bahawa Trump telah menandatangani perjanjian itu “dari rasa putus asa” dan menandakan bahawa rundingan yang akan datang mengenai program nuklear Iran, antara alasan yang dinyatakan Trump untuk memulakan perang, tidak akan mudah.
“Jika pihak Amerika ingin terlalu menuntut, kami tidak akan menerimanya,” katanya dalam satu mesej bertulis. Perjanjian itu memberikan masa 60 hari kepada perunding untuk mencapai persetujuan mengenai status program nuklear Iran, kecuali kedua-dua pihak bersetuju untuk melanjutkan tempoh itu, dan menubuhkan dana pemulihan bernilai AS$300 bilion untuk Iran serta insentif kewangan lain. Vance menyatakan Washington juga akan berusaha untuk menghadkan peluru berpandu jarak jauh Iran. Apabila AS dan Israel melancarkan perang hampir empat bulan lalu, Trump menyatakan beliau bertujuan untuk memusnahkan program nuklear Iran bagi memastikan ia tidak dapat membangunkan senjata nuklear, menghentikan kemampuan Tehran untuk menyerang jirannya, menghalang sokongannya kepada militan anti-Israel yang bersekutu di rantau tersebut dan membolehkan rakyat Iran menggulingkan kerajaan teokratik mereka.
Trump menandatangani perjanjian itu tanpa memenuhi mana-mana objektif tersebut. Dalam perjanjian itu, Iran menyatakan kembali pendirian yang telah berlangsung selama beberapa dekad bahawa ia tidak akan mendapatkan atau mengembangkan senjata nuklear, yang diragui oleh ramai presiden AS. Ia juga bersetuju untuk “penurunan” di lokasi stok simpanan uraniumnya yang sangat diperkaya dan pemantauan oleh IAEA sebagai anggota Perjanjian Non-Proliferasi, menolak hasrat Trump untuk mengeluarkan bahan tersebut dari negara itu. Pegawai AS mengatakan bahawa perundingan tersebut masih boleh menghasilkan perjanjian yang kukuh mengenai program nuklear Iran, bertujuan untuk melebihi perjanjian yang dicapai pada 2015 antara Iran dan AS serta negara-negara lain yang dibatalkan oleh Trump dalam penggal pertama beliau. Namun, pengkritik menyatakan Iran kini berada dalam kedudukan yang lebih kuat, setelah menahan serangan kuasa besar, menguasai Selat Hormuz dan memperoleh pengecualian kewangan yang berharga. Iran telah menyatakan ia akan terus menguasai Hormuz dalam kerjasama dengan jirannya, Oman, di seberang selat dan bercadang untuk mengenakan bayaran kepada kapal untuk perkhidmatan yang sebelum ini tidak wujud sebelum perang, walaupun ia menyatakan tiada bayaran akan dikenakan sepanjang tempoh perundingan 60 hari. Di Lebanon, di mana lebih daripada sejuta orang telah menjadi pelarian akibat peperangan, pasukan Israel melancarkan serangan udara baru awal pagi Khamis, menimbulkan keraguan tentang sejauh mana Trump akan bertindak untuk memaksa sekutu perang beliau menghentikan serangan yang kini beliau janjikan untuk akhiri.
Trump menyatakan beliau mengharapkan gencatan senjata sepenuhnya di semua peringkat.
Perjanjian itu menyeru kepada “penamatan tetap” perang di Lebanon dan memastikan “integriti dan kedaulatan wilayah” negara tersebut. Israel telah menyatakan tiada niat untuk menarik diri dari Lebanon dan mengeluarkan peta baru yang menunjukkan kawasan pendudukan yang diperluas. Trump telah secara terbuka mengkritik operasi Israel di Lebanon, membawa kepada salah satu perpecahan terbesar antara kedua-dua negara dalam beberapa dekad. — Reuters
