JAKARTA, 29 Jun — Tiga bulan selepas Indonesia memperkenalkan peraturan baru bagi melindungi kanak-kanak bawah 16 tahun dalam ruang digital, perhatian semakin tertumpu kepada memastikan ia memberikan hasil yang bermakna untuk pengguna teknologi muda di negara tersebut.
Dikenali sebagai PP Tunas, peraturan ini menghendaki penyedia sistem elektronik untuk mengesahkan umur pengguna, mengurus risiko, dan menyediakan persekitaran dalam talian yang lebih selamat. Platform yang dianggap mempunyai risiko tinggi kepada kanak-kanak seperti YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, X, Roblox, dan Bigo Live tertakluk kepada obligasi perlindungan kanak-kanak yang lebih ketat.
Apabila PP Tunas berkuat kuasa pada 28 Mac tahun ini, Indonesia menjadi negara pertama di Asia Tenggara yang memperkenalkan peraturan sedemikian.
Langkah ini adalah sebahagian daripada usaha global yang lebih luas oleh kerajaan di seluruh dunia untuk mengatur akses pengguna muda kepada media sosial dan memaksa platform digital untuk mewujudkan persekitaran dalam talian yang lebih selamat bagi golongan remaja.
Australia mengambil inisiatif apabila, pada Disember tahun lalu, ia menjadi negara pertama di dunia yang melaksanakan larangan di seluruh negara bagi menghalang kanak-kanak bawah 16 tahun daripada memiliki akaun di platform media sosial utama.
Malaysia juga baru-baru ini mula menguatkuasakan keperluan pengesahan umur untuk pendaftaran akaun media sosial bagi kanak-kanak yang berumur bawah 16 tahun, manakala beberapa negara Eropah telah mula mengadopsi atau mengejar perlindungan berasaskan umur yang serupa untuk melindungi kanak-kanak daripada risiko siber.
Walaupun PP Tunas secara umum dipuji sebagai langkah yang positif, pemegang kepentingan menyatakan keberkesanannya dalam jangka panjang tidak hanya bergantung kepada penguatkuasaan kerajaan tetapi juga kepada kesedaran awam yang lebih besar dan penglibatan aktif berterusan daripada keluarga, sekolah, dan platform digital.
Penganjur pendidikan kanak-kanak dan pengasas Jumpa, Ade Rachmat, memuji PP Tunas sebagai langkah penting ke arah memperkuat perlindungan kanak-kanak tetapi menyatakan bahawa masih terlalu awal untuk menilai keberkesanannya secara menyeluruh.
“Ada satu isu penting yang perlu diberi perhatian, iaitu kekurangan kesedaran awam,” katanya kepada Bernama.
Beliau menyatakan bahawa ramai ibu bapa, pendidik, dan anggota masyarakat masih tidak memahami sepenuhnya objektif, mekanisme, dan peranan mereka dalam menyokong pelaksanaan dasar ini.
Ade, yang menerajui program pembelajaran rumah Kak Seto Bekasi Community Learning Centre (PKBM), menyarankan agar kerajaan dan pemegang kepentingan yang relevan memperkuat usaha penyebaran maklumat kepada awam melalui inisiatif kesedaran yang lebih luas dan terstruktur bagi ibu bapa, pendidik, dan masyarakat keseluruhan.
“Apa yang diperlukan oleh kanak-kanak adalah kesedaran dan kemampuan untuk menggunakan teknologi secara bijak, kritikal, dan bertanggungjawab,” katanya, sambil menambah bahawa kejayaan PP Tunas seharusnya diukur bukan hanya dengan pengurangan akses kepada media sosial, tetapi juga dengan peningkatan literasi digital dalam kalangan keluarga dan masyarakat umum.
Pandangan Ade turut disokong oleh Mohd Rosli Hanafi, seorang bapa Malaysia berumur 46 tahun dengan dua orang anak, yang mengatakan langkah seperti PP Tunas dapat menyokong ibu bapa dalam membentuk tabiat yang lebih sihat dalam kalangan kanak-kanak.
Beliau mendapati lebih mudah untuk menghadkan waktu skrin anak lelakinya, yang berumur enam dan 12 tahun. Kini mereka lebih banyak menghabiskan masa di luar melakukan aktiviti seperti bermain bola sepak dan futsal dengan rakan-rakan.
Rosli, yang telah tinggal di Jakarta selama dua tahun, percaya bahawa pengawasan keluarga adalah penting untuk memastikan teknologi digunakan secara bertanggungjawab.
Sementara itu, Reinelda Revisionery, seorang ibu Indonesia berumur 39 tahun dengan tiga anak lelaki berumur tujuh, empat, dan dua tahun, menggambarkan PP Tunas sebagai inisiatif yang positif tetapi menyatakan bahawa pelaksanaannya masih perlu diperkukuh.
“Ia adalah permulaan yang baik, tetapi pelaksanaannya perlu lebih jelas dan disokong oleh teknologi yang lebih baik untuk menghalang kanak-kanak daripada mengelak daripada sekatan,” katanya.
Reinelda berkata, kanak-kanak masih boleh mengakses kandungan dalam talian melalui peranti keluarga yang dikongsi, mencatat YouTube di televisyen pintar sebagai contoh, sementara aplikasi yang khusus untuk kanak-kanak juga tidak dapat menjamin kandungan yang sepenuhnya selamat.
Beliau menyatakan bahawa beliau telahpun menguatkuasakan peraturan skrin yang ketat di rumah jauh sebelum PP Tunas diperkenalkan, dengan hanya membenarkan anak-anaknya menonton program semasa waktu makan.
“Bagi kami, peraturan di rumah adalah yang paling penting kerana ibu bapa masih merupakan barisan pertama dalam pengawasan,” katanya. — Bernama
Sumber: https://www.malaymail.com/news/life/2026/06/29/can-indonesias-bold-social-media-rules-make-the-internet-safer-for-children/225508
