TAIPEI, 6 Julai — Di sebuah rumah bata merah yang bercahaya redup di tengah Taiwan, peminat filem Wang Wei dan pasukannya mengambil keluar gulungan filem yang telah usang, menyelamatkan serpihan rapuh daripada satu zaman kegemilangan pawagam yang hampir lenyap dari sejarah.
Filem berbahasa Taiwan—dikenali secara tempatan sebagai “taiyupian”—berkembang pesat dari pertengahan tahun 1950-an hingga akhir 1960-an di bawah kerajaan Kuomintang (KMT), yang melarikan diri ke Taiwan selepas kekalahannya kepada Parti Komunis China.
Sehingga KMT mengangkat undang-undang darurat pada akhir 1980-an, mereka mempromosikan Mandarin sebagai bahasa rasmi Taiwan dan mengecilkan penggunaan Hokkien Taiwan, tetapi penerbit daripada sektor swasta masih menghasilkan filem hitam-putih yang ditonton secara meluas.
Kini, Taiwan sedang berusaha untuk memulihkan gulungan yang telah berusia bertahun-tahun demi melindungi satu bab budaya mereka, dengan pemelihara filem telah menyelamatkan kurang daripada satu per enam daripada anggaran 1,200 filem yang dihasilkan.
Nilai filem-filem tersebut terletak pada kewujudan mereka “dalam tempoh yang sangat singkat”, kata Arthur Chu, pengerusi Institut Filem dan Audiovisual Taiwan (TFAI) kepada AFP, menambah bahawa filem-filem ini mewakili “sebuah generasi pasca perang yang hampir tidak bersuara”.
Wang menyatakan bahawa adalah “bermakna” jika filem-filem ini dapat ditemui semula, sebagai penghormatan kepada mereka “yang bekerja keras untuk membuat filem tersebut dan merakamkan gambar Taiwan pada waktu itu”.
Jika gulungan vintage yang jarang ditemui ini dibuang atau rosak, “tidak ada cara untuk mengembalikannya”, katanya sambil mengarah pasukan yang memakai lampu kepala untuk memulihkan gulungan tersebut.
“Mereka akan hilang selamanya.”
Lebih dari sekadar menyelamatkan
Mencari filem berbahasa Taiwan adalah “amat sukar”, kata Wang, yang telah mengejar filem-filem vintage selama 10 tahun dan pernah menemukan seluloid yang jarang di sebuah pawagam lama di Los Angeles.
Beliau berkerjasama dengan TFAI yang dibiayai kerajaan, yang telah menghabiskan hampir dua dekad untuk menjejak gulungan yang masih ada, banyak daripadanya hilang atau dibiarkan rosak dalam iklim panas dan lembap di pulau tersebut.
Filem yang menggunakan selulosa asetat yang berusia ini berisiko mengalami “sindrom cuka”, iaitu penguraian kimia yang boleh menyebabkan filem menjadi rapuh, melengkung atau melekit.
Filem-filem ini harus disimpan dalam penyimpanan sejuk sebelum boleh diperbaiki secara manual, diimbas dan melalui proses pembersihan serta pembetulan digital.
Di antara mereka yang membantu memelihara filem tersebut adalah Wang Chin-ting yang berumur 86 tahun, yang mula bekerja dalam industri filem pada 1984 dan membeli sebuah syarikat filem 12 tahun kemudian.
Daripada ratusan gulungan yang beliau kumpulkan, hanya segelintir yang merupakan filem berbahasa Taiwan, kini disimpan di rumah nenek moyangnya di Changhua, Taiwan tengah, yang menyediakan kondisi penyimpanan semulajadi yang sejuk dan kering.
Wang Chin-ting mengangkat setiap gulungan dari tin logam bulatnya yang rata dan meneliti melalui mesin penggulungan, satu proses yang membantu mencegah filem lama daripada rosak.
Di pusat pemulihan TFAI di Bandar Baru Taipei, pemulih filem Wu Long-hao dengan sabar membaiki gulungan yang rosak secara manual menggunakan pita, kecapi dan minyak kayu putih.
“Sesetengah gulungan berada dalam keadaan yang sangat teruk sehingga kami terpaksa mengandaikan mereka mungkin hanya dapat bertahan sekali lalu melalui pemindai,” katanya.
“Jika mereka terputus, mereka tidak dapat diselamatkan.”
Sentuhan emosi
Mewakili pelbagai genre seperti opera popular, thriller, komedi dan drama percintaan—malahan versi Taiwan bagi filem blockbuster antarabangsa seperti James Bond dan Tarzan—filem-filem ini memberi kesan kepada ramai rakyat Taiwan yang terdidik semasa pemerintahan kolonial Jepun dan mempunyai kemahiran Mandarin yang terhad.
Dihasilkan dengan cepat dan dengan bajet terhad untuk memenuhi permintaan yang meningkat, banyak taiyupian adalah “kasar” atau bahkan “gila”, kata Chu dari TFAI, tetapi mereka menyediakan rakaman visual yang jarang tentang kehidupan seharian di Taiwan pada waktu itu.
Mereka juga merakamkan dialog dan slanga Taiwan yang lama, dan menjadi rekod berharga bagi penyelidik filem dan pakar bahasa.
Walaupun filem terakhir yang sedemikian dibuat pada tahun 1981, pelancaran stesen televisyen dan kebangkitan drama TV berbahasa Taiwan dan Mandarin dari akhir 1960-an telah menyebabkan penurunan tajam dalam industri ini.
Namun, filem-filem tersebut memberikan generasi pasca perang yang tidak dapat memahami atau membaca Mandarin “rasa ketenangan yang mendalam dan saluran emosi”, kata Chu.
Rakyat sanggup membeli tiket kerana filem-filem ini berbicara kepada mereka dalam tahun-tahun penindasan dan kesusahan, katanya.
“Cerita tentang kegembiraan, kesedihan, cinta dan kehilangan menyentuh hati mereka.” — AFP
