Kepercayaan terhadap Tabung Haji bukan perkara kecil. Ia melibatkan simpanan orang ramai dan impian untuk menunaikan haji. Sebab itu, pembaharuan Akta Tabung Haji yang dicadangkan kini menjadi perhatian kerana ia mahu mengetatkan cara institusi itu melapor kedudukan kewangannya.
Cadangan pindaan Akta Tabung Haji 1995 ini muncul susulan dapatan Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) mengenai pengurusan serta operasi TH bagi tempoh 2014 hingga 2020. Ringkasnya, kerajaan mahu menutup ruang yang boleh mengulangi masalah lalu, terutama melibatkan pelaporan kewangan dan tadbir urus.
Menurut laporan asal mengenai cadangan pindaan Akta Tabung Haji, Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama), Zulkifli Hasan, berkata semua syor berkaitan daripada RCI telah diteliti untuk dimasukkan dalam pindaan yang dicadangkan.
Pembaharuan Akta Tabung Haji ketatkan laporan kewangan
Antara perubahan paling penting ialah peruntukan undang-undang yang lebih jelas tentang standard perakaunan. Ini bermakna laporan kewangan TH tidak sepatutnya lagi bergantung pada tafsiran yang terlalu longgar atau tidak seragam.
Selain itu, pindaan tersebut turut dijangka membawa penalti bagi kesalahan melaporkan penyata kewangan secara tidak tepat. Langkah ini penting kerana angka dalam penyata kewangan bukan sekadar data di atas kertas. Ia menentukan sejauh mana orang ramai boleh menilai keadaan sebenar sebuah institusi.
TH juga telah mengumumkan kadar agihan keuntungan berdasarkan penyata kewangan tahunan yang diaudit sejak 2022. Tambahan pula, Zulkifli berkata penyata kewangan TH mematuhi sepenuhnya standard perakaunan berkaitan sejak 2018.
Suruhanjaya Sekuriti dicadang pantau dana dan pelaburan
Satu lagi perubahan yang boleh memberi kesan besar ialah cadangan supaya aktiviti pengurusan dana dan pelaburan TH dikawal selia oleh Suruhanjaya Sekuriti (SC). Namun begitu, urusan pengurusan haji akan terus berada di bawah penyeliaan Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Agama).
Bagi meneliti hal ini, satu pasukan petugas telah ditubuhkan. Pasukan itu dipengerusikan oleh pengerusi TH dan turut melibatkan gabenor Bank Negara Malaysia serta pengerusi SC.
Pasukan tersebut bersetuju mengesyorkan peranan kawal selia SC bagi dana dan pelaburan TH. Pada masa yang sama, TH dijangka kekal sebagai satu entiti yang utuh. Jadi, ini bukan cerita tentang memecahkan TH kepada dua badan berasingan.
Bonus, agihan keuntungan dan barisan kepimpinan
RCI turut mengesyorkan supaya amalan pemberian bonus terlalu tinggi kepada kakitangan dihentikan. Sebagai respons, TH kini menggunakan pendekatan bonus yang lebih terkawal. Ia mengambil kira prestasi kewangan keseluruhan serta pencapaian petunjuk prestasi utama institusi dan pekerja.
Selain itu, bayaran bonus tersebut tertakluk kepada kelulusan menteri hal ehwal agama dan menteri kewangan. Pendekatan ini cuba memastikan ganjaran tidak bergerak terlalu jauh daripada prestasi sebenar TH.
Dalam soal kepimpinan pula, RCI mengesyorkan rombakan menyeluruh terhadap Akta TH 1995. Ini termasuk kriteria kelayakan yang khusus dan pemilihan ahli lembaga berdasarkan kepakaran. RCI juga mengesyorkan larangan ahli politik aktif menjadi pengerusi atau ahli lembaga.
TH pula dilaporkan sudah melaksanakan pelantikan lembaga serta pengurusan berasaskan integriti, keupayaan dan pengalaman. Kriteria ‘fit and proper’ itu disejajarkan dengan kerangka Bank Negara Malaysia.
Respons kepada laporan RCI
Laporan RCI setebal 211 halaman telah didedahkan kepada umum pada 29 Julai. Sidang khas Dewan Rakyat kemudian membuka ruang kepada ahli Parlimen untuk meneliti dan membahaskan dapatan tersebut.
Oleh itu, pembaharuan Akta Tabung Haji bukan hanya soal mengubah teks undang-undang. Ia turut menjadi ujian sama ada syor RCI benar-benar diterjemahkan kepada sistem yang lebih kukuh, telus dan sukar dimanipulasi.
Pandangan Kami: Untuk penyimpan, perkara paling melegakan bukan sekadar janji kawal selia lebih ketat. Yang lebih penting ialah pelaksanaannya nanti konsisten dan mudah difahami orang ramai. Laporan yang diaudit serta garis akauntabiliti yang jelas boleh membantu mengembalikan keyakinan secara berperingkat.
Analisis Kami: Jika pengawasan pelaburan oleh SC dan pengurusan haji dapat berjalan seiring tanpa mengganggu identiti TH sebagai satu entiti, institusi ini berpotensi keluar lebih kuat daripada episod lampau. Namun begitu, keberkesanan sebenar pembaharuan ini hanya akan terserlah apabila pindaan dan mekanisme penguatkuasaan dilaksanakan.
